Het EU-voorstel voor chatcontrole is opnieuw gestrand. Een coalitie van lidstaten, waaronder Nederland en België en geleid door Duitsland, blokkeert de omstreden wet die berichtencryptie wil afzwakken. Meer dan 670 wetenschappers uit 36 landen kraakten het plan al af. ‘Dit is als een verplichte camera in elke kamer van elk huis.’
Het EU-wetsvoorstel verplicht smartphones om kindermisbruikmateriaal te scannen voordat berichten worden verstuurd. Whatsapp en Signal zouden hun end-to-end-encryptie moeten doorbreken om ai-algoritmes toegang te geven tot privéberichten. Europol steunt de maatregel in de strijd tegen kindermisbruik, maar privacyexperts hebben grondige bezwaren.
Meer dan 670 wetenschappers uit 36 landen wijzen in een recente open brief de plannen af. KU Leuven-cryptograaf Bart Preneel, een van hen, waarschuwt dat de voorgestelde oplossing niet effectief is terwijl er een grote kans is op ‘function creep’ en misbruik. ‘Er wordt aangenomen dat ai dit op een betrouwbare manier kan doen, wat niet het geval is. Het risico op valse positieven is te groot’, aldus Preneel. Een onschuldige familiefoto kan zo als kindermisbruik worden gelabeld.
‘Fundamentele privacyschending‘
Preneel benadrukt in een mail met de redactie dat het voorstel de essentiële bescherming van encryptie ondermijnt en disproportioneel is. ‘Als een verplichte camera in elke kamer van elk huis’, stelt hij namens de onderzoekers. De wetenschappers vrezen ook misbruik door autoritaire regimes. Bovendien kunnen criminelen de detectietechnologie gemakkelijk omzeilen door enkele bits in afbeeldingen te wijzigen.
De bijkomende waarborgen die in de nieuwe versie van het voorstel zijn toegevoegd, zijn volgens Preneel onvoldoende om de fundamentele bezwaren weg te nemen. Hij wijst erop dat er wel degelijk andere maatregelen bestaan die kinderen online beter beschermen zonder de digitale privacy van alle gebruikers op het spel te zetten.
Techsector in verzet
De techbedrijven zelf staan eveneens op de achterste poten. Signal dreigt de EU te verlaten als de wet wordt aangenomen. De berichtenapp wil zijn privacybelofte niet breken. Ook andere techgiganten bieden weerstand tegen wat zij zien als een fundamentele aantasting van digitale privacy.
Toch is chatcontrol nog niet helemaal van de baan. De Duitse regering noemt het huidige voorstel een schending van gebruikersprivacy, maar Duitsland zoekt wel nog altijd een compromis dat acceptabel zou zijn voor meer landen. Naast België en Nederland zijn ook Luxemburg, Polen, Finland, Tsjechië en Oostenrijk tegen. En dat na drie jaar discussie over deze wetgeving.
