Situational Awareness investeert vierhonderd miljoen dollar bovenop de honderd miljoen dollar die het Amerikaanse hedgefonds eerder stak in Source Foundry. Deze startup uit Silicon Valley neemt de handschoen op tegen ASML met een hele nieuwe manier van chipproductie. Zo berichten de Amerikaanse zakenkrant Wall Street Journal en persbureau Bloomberg. Source Foundry richt zich op geavanceerde materialen, nanofabricage en lithografie-apparatuur – de productiestappen voorafgaand aan de productie van silicium.
Nu zijn er wel meer jonge techbedrijven die een alternatief voor ASML’s EUV-machines zeggen te ontwikkelen, maar het in juli 2025 opgerichte Source Foundry trekt zeer veel aandacht. Dat komt niet in de laatste plaats door de 25-jarige oprichter van Source Foundry’s geldschieter Situational Awareness, Leopold Aschenbrenner. De Amerikaanse zakenkrant Wall Street Journal verhaalt hoe de Duitse knaap met zijn fonds eind juli aan de rand van de afgrond stond. Zijn hedgefonds crashte bijna. In een maand verloor hij een dikke dertig miljard dollar, bijna twee derde van het kapitaal dat onder zijn beheer stond.
Riskante posities
Aschenbrenner had met enorme hoeveelheden geleend geld zeer riskante posities in techbedrijven ingenomen. Hij kocht massaal aandelen in bedrijven op het gebied van ai-infrastructuur, terwijl met verkoopopties in saas-bedrijven werd gespeculeerd op een koersval. Toen de markt nerveus werd over het te verwachten rendement in de ai-sector en klassieke softwaremakers zich herstelden van eerdere koersdalingen, kwam Situational Awareness in gevaar. De banken die hem geld hadden geleend, vroegen meer onderpand en extra zekerheden.
Het gevallen wonderkind was gedwongen een groot deel van de aandelenportefeuille te gelde te maken. Hij verkocht een enorme hap belangen in ai -bedrijven zoals OpenAI aan een ander hedgefonds. Zijn rivaal Ken Griffin Citadel verwierf dit aandelenpakket tegen een korting van tien procent. Situational Awareness bleek voldoende geld over te hebben om Source Foundry vierhonderd miljoen dollar toe te stoppen. Hierbij gaat het om een gok op de lange termijn. Want naast de speculaties in tech-aandelen die Aschenbrenner bijna de kop hadden gekost, investeerde de Duitser ook in zeer jonge bedrijven die weinig verder zijn dan een eerste idee of prototype.
Stealth phase
Source Foundry is, zoals ook uit de LinkedIn-profielen van de oprichters blijkt, in de ‘stealth phase’. Er is nagenoeg geen publieke informatie over de technologie die de startup ontwikkelt. Evenmin geeft het bedrijf details prijs over de alternatieve natuurkundige principes waarmee de huidige complexiteiten rondom ASML’s extreme ultraviolette techniek (EUV) worden omzeild. Source Foundry claimt een aanzienlijk goedkoper en eenvoudiger systeem te ontwikkelen, maar van validatie in een chipfabriek is geen sprake. Scepsis is op zijn plaats als zowel wetenschappelijk als industrieel de grenzen moeten worden opgezocht.
Om ASML’s complexe EUV-generatie met gesmolten tin te omzeilen, is een volledig nieuwe, stabiele lichtbron nodig die in staat is om structuren op angstrom-schaal te printen. Hardware-startups in Silicon Valley die alternatieve methoden proberen te gebruiken (zoals zachte röntgenstralen) stuiten historisch gezien op catastrofale technische obstakels met betrekking tot stralingsschade, materiaaldegradatie en nauwkeurige uitlijning.
Ook qua toeleveringsketen wacht Source Foundry een gigantische klus: ASML’s machines zijn afhankelijk van een enorm, exclusief netwerk van duizenden gespecialiseerde wereldwijde leveranciers, zoals Zeiss voor optica. Source Foundry moet een alternatieve toeleveringsketen helemaal opnieuw opbouwen.
Geloofwaardig
En dan is er nog een gebrek aan validatie door Source Foundry: Om haar beweringen echt geloofwaardig te maken, zou een grote fabrikant zoals TSMC of Samsung in de toekomst kapitaal moeten investeren in hun apparatuur. Totdat een klant met een goede reputatie hun systeem in een cleanroom valideert, blijft de waardering van vijf miljard dollar van Source Foundry een gok op de theorie van een team in plaats van een fysieke realiteit. Dat team wordt geleid door twee voormalige onderzoekers van Stanford University, Abdulmalik Obaid en Joe Burg. Dit duo is er in ieder geval in geslaagd een aantal investeerders zoals Sequoia Capital (stapte ook vroeg in Google, Apple en Stripe) over de streep te trekken. Maar technisch is de uitdaging zo groot dat het nog vele jaren kan duren voordat hun chipmachines rijp voor de markt zijn, aldus de Wall Street Journal. Ook Amerikaanse start-ups als xLight, Substrate en Inversion proberen ASML’s monopolie te doorbreken.
