De EU wil softwareleveranciers wettelijk verplichten tot het informeren van consumenten over de verouderende werking die updates hebben op smartphones en andere digitale producten. De 'geplande veroudering' van elektronica stuit staatssecretaris Viviane Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) tegen de borst, zo blijkt uit haar antwoord op vragen van het Kamerlid Bontenbal (CDA).
Aanleiding tot deze Kamervragen is een onderzoek van de Franse autoriteiten naar de werkwijze van Apple. Bekeken wordt in hoeverre Apple probeert te voorkomen dat onafhankelijke reparateurs zijn producten kunnen repareren, doordat onderdelen niet door het product herkend worden in verband met een afwijkend serienummer.
Volgens Heijnen is het van belang om onderscheid te maken tussen dergelijke praktijken en de praktijk van vroegtijdige (geplande) veroudering. Van dit laatste is sprake wanneer producten opzettelijk zo zijn ontworpen dat deze vroegtijdig gebreken gaan vertonen, terwijl de consument mocht verwachten dat het product langer zou meegaan. In een circulaire economie moeten repareerbare producten de norm zijn en is voor geplande veroudering geen plaats, stelt de staatssecretaris.
In de praktijk is het lastig vast te stellen dat producenten de veroudering bewust versnellen. Over de omvang van geplande veroudering is mede daardoor weinig informatie beschikbaar. Wel blijkt uit onderzoek van de Europese Commissie dat consumenten steeds vaker te maken krijgen met snellere veroudering en het onverwacht stukgaan van producten. Circa driekwart van de respondenten heeft dit de afgelopen drie jaar zo ervaren.
De respondenten gaven aan dat vooral ict-producten het voortijdig begaven. In iets mindere mate staakte ook kleine huishoudelijke apparaten, andere elektronische apparaten, grote huishoudelijke apparaten en softwareprogramma’s onverwachts hun werking. Volgens de Europese Commissie wordt de levensduur van producten steeds korter. Technische mankementen zijn de voornaamste reden voor vervanging.
Onlangs zijn in de EU de onderhandelingen over een recht op reparatie gestart. Dit voorstel moet het voor consumenten gemakkelijker maken om hun producten ook buiten de garantieperiode te (laten) repareren.
