Zorginstellingen worden dubbel geraakt: tachtig procent van het ict-budget gaat al op aan beheer van bestaande systemen, en nu drijft de mondiale AI-hardware-crisis de prijzen van zakelijke laptops en werkstations met 15 tot 20 procent omhoog. DDR5-geheugen steeg sinds oktober 2025 met 80 tot 130 procent, en volgens Goldman Sachs houdt de schaarste aan tot 2028. De Windows 11-migratie dwingt ondertussen tot vernieuwing. Tien strategieën die u helpen slim in te kopen zonder in te leveren op conti

Geheugencrisis treft zorginstellingen op het slechtst denkbare moment — tien inkoopstrategieën die echt werken

Opiniebijdrage | Werkplek & Beheer · Zorg

Vraag een ict-manager bij een ziekenhuis, thuiszorgorganisatie of ggz-instelling hoe zijn inkoopgesprekken in 2026 verlopen, en het antwoord is vrijwel overal hetzelfde. Wat vorig jaar een routineofferte was, is nu een onaangename verrassing. Dell, HP en Lenovo voerden prijsverhogingen door van 15 tot 20 procent op zakelijke hardware, en analisten voorspellen dat dit nog niet het plafond is. Voor het eerste kwartaal van 2026 wordt een verdere stijging van 55 tot 60 procent op geheugenmodules verwacht.

Dat is bijzonder slecht nieuws voor een sector die er al financieel niet goed voor staat. KPMG waarschuwde eerder al voor een dreigend ict-infarct in de Nederlandse zorg: tachtig procent van het ict-budget gaat op aan het draaiende houden van bestaande systemen, terwijl de exploitatiekosten blijven stijgen. Ruimte voor vernieuwing is er nauwelijks — en precies op dat moment gooit de wereldwijde AI-hardware-crisis nieuwe obstakels op de weg.

Waarom zorginstellingen onevenredig hard worden geraakt

De geheugencrisis heeft een eenvoudige oorzaak met een ingewikkelde achtergrond. Samsung, SK Hynix en Micron hebben hun productiecapaciteit massaal verlegd naar High Bandwidth Memory: de razendsnelle chips die Nvidia’s AI-infrastructuur aandrijven. Elke geheugenwafer die richting een hyperscaler-datacenter gaat, is er eentje minder voor de verpleegkundig specialist die een nieuw werkstation nodig heeft, de huisarts die een traag EPD-systeem wil vervangen, of de radiologieafdeling die zijn beeldvormingssoftware wil upgraden.

In december vorig jaar volgde een tweede klap. Micron stopte met zijn consumentenmerk Crucial. Na 29 jaar verdwijnt daarmee één van de drie grote DRAM-fabrikanten uit de markt voor gewone zakelijke hardware. Chief Business Officer Sumit Sadana liet geen ruimte voor interpretatie: AI-klanten gaan voor, de rest mag aanschuiven.

De gevolgen zijn concreet en meetbaar. DDR5-geheugenprijzen zijn sinds oktober 2025 met 80 tot 130 procent gestegen. Waar een 32GB DDR5-kit vorig jaar najaar nog rond de honderd euro kostte, betaalt u er nu 350 euro of meer voor. Waar geheugen vroeger 10 tot 15 procent van de materiaalkostprijs van een laptop uitmaakte, loopt dat in 2026 op naar 18 tot 23 procent — aldus TrendForce. Goldman Sachs verwacht dat de situatie aanhoudt tot 2027 of zelfs 2028.

Voor zorginstellingen raakt dit harder dan in andere sectoren. De reden is meervoudig.

Ten eerste werken zorginstellingen met strikt gereguleerde systemen. Een ziekenhuis dat zijn EPD draait op werkstations van een bepaalde configuratie, kan niet zomaar overstappen op een ander model zonder validatietrajecten, certificeringen en leveranciersafspraken te doorlopen. De flexibiliteit die een mkb-kantoor heeft om snel te schakelen, ontbreekt hier grotendeels.

Ten tweede zijn zorginstellingen voor hun ict-vervanging afhankelijk van vervangingscycli die soms vier tot zeven jaar beslaan — mede ingegeven door krappe investeringsruimte. Wie net buiten zijn cyclus valt en nu must-replace hardware heeft, staat met lege handen.

Ten derde speelt de Windows 11-migratie hier harder dan elders. Het nieuwe besturingssysteem stelt hogere eisen aan hardware: TPM 2.0, moderne processors en in de praktijk minimaal 16 GB RAM voor werkbaar multitasken. Oudere werkstations op een afdeling zoals de apotheek, de poli of de administratie merken dit direct. En in de zorg kan een haperende machine aan het einde van een lange werkdag bij moe personeel zorgen voor fouten die echt consequenties hebben.

De uitdagingen zijn niet abstract — ze spelen nu

Een thuiszorgorganisatie die twintig verpleegkundigen uitrust met nieuwe tablets en laptops voor cliëntregistratie, betaalt in 2026 aanzienlijk meer dan dezelfde investering een jaar geleden had gekost. Een ggz-instelling die haar gespreksruimtes wil uitrusten met stille, energiezuinige werkstations voor dossierverwerking, ziet de offertes week na week hoger uitvallen. Een verpleeghuis dat naast de verplichte Windows 11-migratie ook nog eens nieuwe nurse call-integraties moet uitrollen, merkt dat de hardware een onverwacht groot deel van het projectbudget opslokt.

De zorgorganisaties die nu het meest in de knel komen, zijn precies de middelgrote instellingen: te groot om informeel om te gaan met hardware-aankopen, te klein om de onderhandelingsmacht te hebben van een academisch ziekenhuis of grote zorggroep.

Tien strategieën die de pijn verzachten zonder in te leveren op kwaliteit en continuïteit

Dit vraagstuk is oplosbaar — mits u bereid bent buiten de vaste aanbestedingsroutes te denken. Hieronder de aanpakken die in de zorgpraktijk het meeste rendement opleveren.

1. Sla de ‘AI PC’-generatie bewust over. De nieuwste laptops en werkstations worden zwaar in de markt gezet met neurale processors voor on-device AI. Voor de verpleegkundige die een dossier invult, de administratief medewerker die declaraties verwerkt of de receptionist die afspraken plant, is dat meerprijs volledig irrelevant. Modellen die één generatie ouder zijn bieden vergelijkbare bouwkwaliteit en zakelijke garanties — en leveranciers willen die restvoorraden kwijt. De korting loopt op tot honderden euro’s per apparaat. Dat geld kunt u elders in de zorgorganisatie beter gebruiken.

2. Differentieer per functieprofiel. Niet elke zorgmedewerker heeft dezelfde hardware nodig, maar in de praktijk koopt men te vaak één standaardconfiguratie voor de hele organisatie. Een radioloog heeft een krachtig werkstation nodig voor beeldanalyse. Een verpleegkundige op de afdeling heeft voldoende aan een degelijke terminal of dunne client gekoppeld aan een centrale server. Een wijkverpleegkundige heeft een lichte, lange accuduur laptop nodig, geen zware machine. Door per functieprofiel in te kopen, vermijdt u dat u overal de duurste optie bestelt.

3. Overweeg AMD en Qualcomm naast Intel. Niet elke werkplek vereist een Intel Core Ultra. AMD’s Ryzen-serie levert in veel benchmarks betere prijs-prestatieverhouding voor standaard kantoor- en zorgapplicaties. Qualcomm’s Snapdragon X-platform wint terrein in zakelijke laptops, met name dankzij zijn uitzonderlijke energiezuinigheid — relevant voor zorginstellingen met duurzaamheidsdoelstellingen en instellingen die hun medewerkers voorzien van laptops die een volledige shift meegaan.

4. Beperk de lokale opslag en maak gebruik van uw bestaande cloudinfrastructuur. Veel zorginstellingen draaien al op Microsoft 365, Citrix of een eigen VDI-omgeving. Medewerkers die daar op werken, hebben geen grote lokale SSD nodig. Met 256 of 512 GB en een goede cloudstrategie komt u voor de meeste functies volledig uit. Dat scheelt 50 tot 100 euro per apparaat — bij honderd machines een bedrag dat meetelt in een krap ict-budget.

5. Bestel de geheugenomvang die u nu nodig heeft, niet de configuratie die u ’toekomstvast’ vindt. Dit is een subtiel maar belangrijk punt. Koop werkstations met 16 GB werkgeheugen als u de komende twaalf maanden geen upgrade plant — losse modules zijn op dit moment bijzonder duur. Overweegt u wél een snelle upgrade? Dan is het verstandiger om direct 32 GB te bestellen, want zelf RAM plaatsen kost een ict-medewerker 10 tot 15 minuten per machine. Bij dertig werkstations is dat een halve werkdag; bij negentig machines een volledige. Reken die arbeidsuren altijd mee in uw totale projectkosten. Let ook op de zogenaamde niet-binaire geheugenmodules, zoals 24 of 48 GB — die worden over het hoofd gezien, maar hebben soms een gunstiger prijs per gigabyte dan de gangbare standaardconfiguraties.

6. Geef bestaande hardware een tweede leven via interne herverdeling. Een werkstation dat voor de radiologieafdeling te traag is geworden, kan nog jaren mee op de administratie of bij de facilitaire dienst. Een laptop die voor een onderzoeker niet meer volstaat, werkt prima voor de medewerker die er voornamelijk een EPD op raadpleegt. Goedkoop tweedehands DDR4 geeft een desktop of ThinkCentre twee extra dienstjaren, en interne herverdeling telt ook mee in duurzaamheidsrapportages — steeds vaker een formeel criterium in de verantwoording aan zorgkantoren en toezichthouders.

7. Stap voor algemeen personeel een productlijn lager. Het verschil tussen de premium- en midrange-lijn van de grote fabrikanten zit doorgaans in de behuizing en het scherm, niet in de rekenkracht. Stap voor medewerkers op de administratie, de receptie of de facilitaire dienst over van HP EliteBook naar ProBook, van Lenovo ThinkPad naar ThinkBook of van Dell Pro Plus naar Dell Pro. Dat scheelt honderden euro’s per apparaat zonder dat medewerkers het in hun dagelijkse workflow merkbaar merken. Reserveer de premium-lijn voor de functies die hem echt rechtvaardigen: behandelaars met zware software, medewerkers die fulltime mobiel werken of functies waarvoor vijf jaar garantie operationeel noodzakelijk is.

8. Beschouw factory refurbished als serieuze inkoopstrategie, niet als noodgreep. Er is een wezenlijk verschil tussen een gebruikte laptop van een doorverkoopplatvorm en een factory refurbished model. Die laatste komen uit leasecontracten, zijn bij de fabrikant technisch nagekeken en worden geleverd met minimaal één jaar garantie — vaak meer. De besparing bedraagt doorgaans 30 tot 50 procent ten opzichte van nieuw. HP Renew, Lenovo Certified Refurbished en Dell Outlet leveren direct aan zakelijke klanten. In de zorg is garantie en traceerbaarheid essentieel; certified refurbished biedt dat. Voor werkplekken met lage piekbelasting — denk aan medicatieposten, ontvangstruimtes of archief — is dit een volledig verantwoorde keuze.

9. Bundel uw inkoopkracht en onderhandel actief over prijsbescherming. Bij bestellingen boven de tienduizend euro zijn kortingen van 5 tot 15 procent gebruikelijk, maar u moet er actief om vragen. Zorginstellingen die onderdeel zijn van een groter concern of koepelorganisatie — zoals een zorggroep, een samenwerkingsverband van huisartsen of een VVT-coalitie — kunnen aanzienlijk meer gewicht in de schaal leggen dan een instelling afzonderlijk. Vraag bij grote fabrikanten een special bid aan met een vaste prijs voor zes tot twaalf maanden. Dat beschermt u tegen de dagelijkse volatiliteit die de geheugenmarkt kenmerkt, en maakt uw eigen meerjarenbegroting beter voorspelbaar.

10. Contracteer nu, lever later. Leveranciers accepteren vaak vaste prijsafspraken voor leveringen verderop in het jaar. Wie nu contracteert, ontloopt de verwachte stijgingen van het tweede kwartaal — analisten voorzien verdere prijsstijgingen van 12 tot 25 procent gedurende geheel 2026. Een dip zit er op korte termijn niet in. Voor zorginstellingen die hun vervangingscyclus op de middellange termijn al kunnen voorspellen, is dit een relatief eenvoudige manier om aanzienlijke bedragen te besparen zonder in te leveren op kwaliteit of leveringszekerheid.

Hardware-beleid is opnieuw een strategisch vraagstuk

De zorg staat voor een dubbele uitdaging. De druk op ict-budgetten neemt al jaren toe, de Windows 11-migratie dwingt tot vernieuwing, en nu gooit de mondiale AI-hardware-crisis de prijzen verder omhoog op het slechtst denkbare moment. Dat vraagt om een andere manier van denken over hardware-beleid: niet als een technische bijzaak die eens in de zoveel jaar terugkomt op de agenda, maar als een actief onderdeel van de financiële en operationele planning.

Niet elke prestatieklacht vereist direct een nieuwe machine. Met gerichte keuzes in configuratie, interne herverdeling, certified refurbished en strategisch aankoopmoment zijn aanzienlijke besparingen haalbaar — zonder dat de medewerker er iets van merkt, en zonder dat u concessies doet aan de betrouwbaarheid en continuïteit die in de zorg niet onderhandelbaar zijn.

Zorginstellingen die nu rationeel inkopen, bouwen bovendien een flexibeler hardware-landschap dat bij een volgende marktschok minder kwetsbaar is. En in een sector waar elk euro die niet aan hardware opgaat, beschikbaar blijft voor patiëntenzorg, is dat geen bijkomstigheid — het is de kern van verantwoord beheer.

TechOutlet.eu is een gespecialiseerde B2B-leverancier van zakelijke hardware actief in Nederland, België en rest van EU, met ruime ervaring in het ontzorgen van zorginstellingen bij hardware-inkoop, configuratie en migratie. Voor een vrijblijvend adviesgesprek over uw hardware-strategie voor 2026: