Kunstmatige intelligentie is al lang geen experiment meer. AI verandert hoe sectoren werken, hoe economieën zich ontwikkelen en hoe mensen hun werk ervaren.
Recent onderzoek van McKinsey laat zien dat vrijwel alle organisaties inmiddels AI toepassen, maar dat de meesten nog aan het begin staan van het verantwoord en effectief opschalen ervan. Tegelijkertijd blijft technologische verandering zich in een hoog tempo voltrekken. Dat vraagt om zorgvuldige begeleiding, voortdurende organisatorische transformatie, sterk leiderschap en vooral het vermogen om te blijven leren én afleren.
Ik ben ervan overtuigd dat de toekomst niet draait om mens versus AI, ondanks dat dit narratief nog steeds dominant is. De uitkomst wordt bepaald door hoe goed menselijke inzichten, oordeelsvermogen en expertise richting geven aan de inzet van AI in werk en samenleving. De echte kans ligt in het verbinden van mens en AI, zowel in creatieve als analytische domeinen, door de juiste competenties op het juiste moment in te zetten.
Gebaseerd op vertrouwen en een duidelijke ethische intentie kan AI het menselijk potentieel versterken, terwijl bepaalde rollen en taken onvermijdelijk veranderen. Het Intelligente Tijdperk draait niet om technologische dominantie, maar om doelgerichte vooruitgang door samenwerking tussen mens en machine.
De opkomst van mens-AI-duo’s
Stel je voor dat je samenwerkt met een nieuwe collega die niet is opgeleid in een klaslokaal, maar door algoritmen die enorme hoeveelheden data verwerken. Deze AI-teamgenoot levert snelheid, schaal en precisie, jij brengt oordeel, context en creativiteit. Samen bereik je resultaten die geen van beiden alleen zou kunnen realiseren.
Dit gebeurt nu al in uiteenlopende sectoren. Het echte onderscheid zit in hoe goed mensen en intelligente systemen elkaars sterke punten aanvullen: de datagedreven uitvoeringskracht van AI gecombineerd met menselijke flexibiliteit en visie. Deze mens-AI-duo’s vormen een nieuwe bron van concurrentievoordeel. Ze lossen problemen sneller op, signaleren kansen eerder en innoveren met meer durf.
Dat potentieel komt echter alleen tot bloei als mensen vertrouwen hebben in de AI-tools die zij gebruiken. Dat vertrouwen ontstaat niet alleen door transparantie, maar vooral door dagelijkse ervaring met systemen die hen daadwerkelijk helpen succesvol te zijn.
Het nieuwe ontwerp van werk
Om deze mens-AI-samenwerkingen te laten slagen, moeten organisaties het fundament van werk opnieuw vormgeven. Vertrouwen en samenwerking zijn niet genoeg als de onderliggende structuren star blijven. Traditionele functies en hiërarchieën houden geen gelijke tred met voortdurende technologische verandering. Werk wordt steeds vloeibaarder en draait meer om vaardigheden, samenwerking en gedeelde intelligentie.
Onze tijd vraagt om wendbare organisaties die continu leren en hun teams in staat stellen nieuwe uitdagingen op te pakken zodra die zich aandienen. Deze verschuiving stelt ook nieuwe eisen aan leiderschap. Naarmate AI zich verder ontwikkelt, wordt menselijk leiderschap belangrijker, niet minder. Leiders moeten omgevingen creëren waarin menselijke en kunstmatige intelligentie elkaar versterken en actief sturen op effectieve inzet van AI voor concrete bedrijfsresultaten.
Dat vraagt om een nieuw leiderschapsmodel, waarin het aansturen van geïntegreerde systemen van mensen en AI-agenten vanzelfsprekend is. Leiders zijn niet alleen verantwoordelijk voor de prestaties van hun teams, maar ook voor de beperkingen van de AI-modellen die zij inzetten. Dat betekent een werkomgeving creëren waarin experimenteren wordt aangemoedigd en mensen zich gesteund voelen terwijl hun rol verandert.
Uit SAP’s eigen onderzoek naar de toekomst van werk blijkt dat medewerkers steeds meer openstaan voor coaching en ondersteuning met behulp van AI. Wanneer AI een deel van die coachende rol overneemt, moeten leiders zich richten op wat alleen mensen kunnen bieden: context, empathie en inspiratie. AI kan voortgang volgen, maar geen vertrouwen opbouwen of cultuur vormgeven.
De menselijke vaardigheden van het Intelligente Tijdperk
Naarmate mensen en intelligente systemen nauwer samenwerken, blijven ook de benodigde vaardigheden veranderen. Onderzoek van de OESO en het World Economic Forum laat zien dat vaardigheden sneller verouderen dan ooit. Traditionele functieprofielen houden dit tempo niet bij. Het echte verschil zit in hoe snel mensen kunnen leren en zich aanpassen.
Een vaardighedengerichte organisatie kijkt integraal naar de vaardigheden van medewerkers, gedurende de hele loopbaan: van werving en leren tot talentontwikkeling en opvolgingsplanning. Het onderscheidend vermogen zit in het vermogen om snel te reageren op externe veranderingen en verstoringen. Vereiste vaardigheden kunnen vrijwel in realtime worden bijgesteld. Dat is een voorwaarde om competitief te blijven en snel in te spelen op klant- en marktbehoeften.
AI is hierbij de katalysator. Het signaleert vaardighedentekorten direct, personaliseert leertrajecten en maakt het mogelijk talent flexibel in te zetten waar het het hardst nodig is. Zo verandert vaardighedenmanagement van een statisch proces in een dynamisch systeem en ontstaat een organisatie die meegroeit met technologie, in plaats van erdoor te worden ingehaald.
Cultuur als het echte algoritme
Tegelijkertijd wordt cultuur minstens zo bepalend. Technologie versnelt verandering, maar cultuur bepaalt het effect ervan. Verantwoorde inzet van AI vraagt om een sterke culturele basis. Een cultuur van vertrouwen geeft mensen ruimte om eigenaarschap te nemen en nieuwe werkwijzen te verkennen, zonder angst om te falen.
Het doel is een organisatie met een echte groeimindset: een intrinsieke drijfveer om te blijven groeien. Zo’n mindset verandert onzekerheid in vooruitgang. Het betekent kunnen leren en afleren, oude patronen loslaten en nieuwe omarmen.
In snel bewegende sectoren zoals technologie ligt het tempo van verandering buiten de invloed van individuen. Wat wél te beïnvloeden is, is hoe organisaties ermee omgaan. Wanneer nieuwsgierigheid en aanpassingsvermogen een vast onderdeel worden van organisatorische wendbaarheid, wordt verandering met vertrouwen tegemoetgetreden.
Inclusieve en toekomstgerichte samenlevingen bouwen
Wanneer sterke organisatieculturen richting geven aan verantwoorde AI-inzet, reikt hun invloed verder dan de werkvloer. Ze bepalen mede hoe technologie samenlevingen, economieën, arbeidsmarkten en onderwijssystemen verandert. Of deze transitie leidt tot meer kansen of juist tot grotere ongelijkheid, hangt af van de keuzes die we nu maken.
AI vergroot nu al de toegang tot leren, democratiseert coaching, creëert nieuwe mogelijkheden en stelt mensen in staat zich te richten op betekenisvol, echt menselijk werk. De uitdaging is om deze voordelen op te schalen, zodat het Intelligente Tijdperk gedeelde vooruitgang brengt in plaats van groeiende ongelijkheid, vanuit een verantwoorde, mensgerichte benadering.
Wat nu telt
In het Intelligente Tijdperk wacht technologische vooruitgang niet, en dat hoeft ook niet. Wel vraagt ze van leiders dat zij werk en organisaties opnieuw vormgeven, zodat menselijke en kunstmatige intelligentie samen vooruitgaan.
Dat vraagt om een fundamentele herziening van structuren, vaardigheden en leiderschapsmodellen, in het tempo van innovatie. Drie prioriteiten springen eruit:
- Ontwerp voor vertrouwen
Zorg voor transparant bestuur en duidelijke menselijke verantwoordelijkheid, verankerd in elke fase van AI-ontwikkeling. - Investeer in menselijk vermogen
Maak continu leren, bijscholen en mobiliteit de norm, ondersteund door AI-inzichten die talent en kansen in realtime verbinden. - Leid met menselijkheid
Veranker empathie, zingeving en ethisch oordeel in elke beslissing.
Technologie kan prestaties versterken en zelfs aanzetten tot anders denken, maar alleen wanneer zij wordt gestuurd door heldere intenties en waarden. De toekomst is aan organisaties die werk opnieuw uitvinden op het tempo van technologie, met menselijkheid als kern.
AI zal ons potentieel versnellen. De technologische ontwikkeling is grotendeels onstuitbaar, maar onze waarden en ons leiderschap bepalen hoe wij haar richting geven. AI zonder menselijkheid blijft onvolledig.
Gina Vargiu-Breuer is Chief People Officer, Labour Director en lid van de Executive Board van SAP.
Meer lezen