Blog/opinie – Het is een doembericht dat regelmatig in de media opduikt: ai luidt het einde in van SaaS en softwarebedrijven. De technologie maakt steeds meer bedrijfsprocessen overbodig, zeker nu agentic ai taken van mensen autonoom kan overnemen. Die onzekerheid heeft bij enkele softwarebedrijven al tot aanzienlijke beursverliezen geleid. Maar dit is slechts één kant van het verhaal, want ai biedt ook nieuwe mogelijkheden voor softwarebedrijven. Zowel om hun sterktes in de kijker te zetten als om nieuwe businessmodellen uit te werken.
De evolutie van ai gaat razendsnel. Dagelijks komen bedrijven zoals Anthropic en OpenAI met een nieuwe toepassing. Almaar meer processen krijgen met ai te maken. Het betekent niet zozeer dat traditionele softwarebedrijven straks overbodig zijn, maar ze gaan zich wel moeten heruitvinden en herpositioneren. Hoe blijf je relevant in een tijd waarin alles rond AI draait?
Context en unieke data
Voor het antwoord op die vraag moeten softwarebedrijven naar hun grootste meerwaarde kijken. Jarenlang dachten ze dat software hun product was, maar nu verschuift dat naar de kennis die achter die software schuilgaat. Een ai-model kan vandaag perfect code genereren en helpen om een applicatie te bouwen. Maar de technologie weet niet hoe een bedrijf werkt. Welke processen zijn belangrijk? Zijn er bepaalde afspraken gemaakt? Wat zijn de gevoeligheden? Net die context bepaalt hoe een AI-oplossing gebruikt wordt en of deze succesvol zal zijn.
Om zich te onderscheiden van algemene en brede ai-modellen moeten softwarebedrijven dus de nadruk leggen op de domeinkennis en unieke data waarmee ze oplossingen in de markt zetten. In de marge zien we bovendien een trend waarbij de interface van software minder belangrijk wordt. In plaats van één vaste gebruikersomgeving zullen softwareleveranciers eerder functionaliteiten en data aanbieden. De gebruiker kan dan via ai-clients zoals Claude en Copilot gerichte vragen stellen om data op maat uit de platformen te halen. Of met behulp van ai een eigen interface bouwen.
Het belang van mensen
Er is nog een troef waarmee softwarebedrijven kunnen blijven uitpakken: hun mensen. Hoewel AI steeds vaker gebruikt wordt om code te genereren, krijgt de menselijke rol een andere invulling. Zelfs met een tool zoals Lovable heb je nog altijd ontwikkelaars nodig die de code controleren. De ontwikkelaar evolueert van uitvoerder naar regisseur van het proces. De expert moet het ai-model aansturen door te beschrijven wat een applicatie moet doen en de juiste standaarden te creëren. De output kan vervolgens door andere ai-agents nagekeken worden, maar ook daar is het cruciaal om te eindigen met een menselijke controle voor iets in productie gaat. Uiteindelijk gaan bedrijven zo veel sneller betrouwbare features kunnen uitrollen.
Ook belangrijke bouwstenen zoals governance en cybersecurity maken deel uit van de menselijke inbreng in softwareontwikkeling. We mogen in geen geval de fout maken om cybersecurity te zien als iets wat pas in een latere fase aan de software wordt toegevoegd. Zeker in het ai-tijdperk moet dit al vanaf het ontwerp geïntegreerd zijn. Governance gaat nog een stapje verder en bepaalt onder meer welke toegangsrechten een agent heeft en wat die daarmee mag doen. Welke data mag een agent zien? En mag ai enkel documenten lezen of ook aanpassen? Het klinkt misschien saai, maar governance bepaalt of ai een betrouwbare collega wordt of een moeilijk te controleren risico.
Veel bedrijven worstelen hiermee. Operationele complexiteit is wellicht ook één van de redenen waarom agentic AI op de meeste plaatsen moeilijk op gang komt. Software- en consultancybedrijven kunnen organisaties hierin bijstaan en ervoor zorgen dat de waarde van een tool de risico’s overstijgt.
Tijd voor een nieuw businessmodel
Softwarebedrijven hebben dus zeker nog troeven te bieden, maar dat zal niet volstaan om de AI-golf te overleven. Wellicht kondigt zich ook een nieuw businessmodel voor SaaS aan. Nu al zien we dat innovatieve spelers het over een andere boeg gooien. In plaats van licenties aan te rekenen of te factureren op basis van het aantal gebruikers, schuift de nadruk naar het resultaat. Telkens als een tool een vraag beantwoordt of een concreet probleem oplost, betaalt de consument een vergoeding. De waarde van het product verandert dus van de software naar het eindresultaat.
Hier schuilen tevens kansen voor startups om zich te onderscheiden van concurrenten. Soms horen we wel eens dat ook startups onder druk staan door de AI-revolutie, maar de technologie verlaagt juist de drempel voor wie er op een verstandige manier mee aan de slag gaat. Zo is het mogelijk om met een kleiner team veel sneller een product te bouwen en met dank aan een nieuw businessmodel ook vroeger winstgevend te zijn.
Het is nog niet te laat
Voor sommige softwarebedrijven zal het misschien aanvoelen alsof ze de boot gemist hebben. AI staat zeker niet meer in zijn kinderschoenen, maar de technologie is op bedrijfsniveau nog steeds in volle evolutie. Wie de sprong nog niet gewaagd heeft, hoeft niet te vrezen. Maar het is wel de hoogste tijd om een stap voorwaarts te zetten. Niet door blindelings te springen of door eindeloos te experimenteren met AI. Begin klein en ga op zoek naar een concrete case, maar wacht niet af. De concurrentie is ongetwijfeld zelf al bezig met AI en zo dreig je verder achterop te lopen.
Dus neen, SaaS is niet ten dode opgeschreven en softwarebedrijven hebben wel degelijk een rol te spelen in het AI-landschap. Maar ze moeten het wel over een andere boeg gooien en uitpakken met de troeven die AI niet kan vervangen. Uiteindelijk is het niet de vraag of AI softwarebedrijven overbodig maakt. De vraag is welke bedrijven zich kunnen aanpassen aan deze nieuwe realiteit.
De auteur is head of solutions engineering BeLux bij TrendAI, Hij schrijft deze opinie in eigen naam
