Alle ogen zijn momenteel gericht op de software-industrie. Als de koersontwikkeling van softwarebedrijven op de beurzen een indicator is, breken er onzekere tijden voor deze sector aan. De langetermijnvooruitzichten staan onder druk door de opmars van nieuwe ai-tools als alternatief. Sommigen spreken al van een ‘SaaSpocalypse’.
In meer dan tien jaar deden de aandelen Microsoft het niet zo slecht als afgelopen maand. De koers-winstverhouding heeft drie jaar lang niet zo laag gestaan. Vorige week donderdag kreeg Microsoft een waardedaling van 420 miljard dollar voor de kiezen. Ook andere softwarebedrijven zijn in mineur. De Noord-Amerikaanse software-index van Standard & Poors zakte in januari met 15 procent, de grootste daling sinds oktober 2008.
Disruptie
De tijd dat de bomen tot in de hemel groeien lijkt voorbij. Artificial intelligence (ai) waait als een gure wind door dit deel van de it-sector. Ai biedt kansen, maar vormt ook een bedreiging. Bijna de hele economie krijgt ermee te maken. De adoptie van ai staat bij veel bedrijven nog in de kinderschoenen, maar juist de softwaresector blijkt bijzonder kwetsbaar. Softwarebedrijven, waarvan de inkomsten direct onder druk komen te staan door nieuwe ai‑tools, moeten rekening houden met ‘forse ontwrichting’, waarschuwt Jefferies‑econoom Mohit Kumar.
Kunstmatige intelligentie leidt tot disruptie, ook bij gevestigde softwareleveranciers zoals Adobe, Intuit, Workday en Salesforce die een ijzersterke positie leken te hebben. Dit besef leeft al enkele maanden, maar een week geleden wakkerde de angst voor de ontwrichtende werking van ai meer aan. De kaarten worden opnieuw geschud.
Klappen op de beurs
Met argusogen wordt gekeken naar de omzet- en winstontwikkeling van beursgenoteerde software-ondernemingen. Lichte tegenvallers worden afgestraft met grote koersdalingen. Als de groeimachine even hapert, worden de langetermijnverwachtingen resoluut neerwaarts bijgesteld.
Dat verklaart waarom grote leveranciers als ServiceNow en SAP ineens klappen krijgen op de beurs. SAP zakte 16 procent toen de cloudomzet iets minder groeide dan beleggers hadden verwacht. Bijna alle resultaten oogden goed, maar op één cijfer werd de erp-reus afgerekend. Zorgen over de vooruitzichten op lange termijn overheersen.
‘SaaSpocalypse’
De beurzen staan al langere tijd wantrouwig tegenover software-aandelen. Maar de laatste weken slaat deze twijfel om in scherpe koersreacties of zelfs vrees voor een teloorgang van grote delen van de software-industrie. Gesproken wordt zelfs van een ‘SaaSpocalypse’, een doemscenario voor software-as-a-service (saas)-aanbieders. Dat lijkt overdreven, want hooguit de groeivooruitzichten lijken te moeten worden getemperd.
Eind januari zorgde Anthropic’s Claude Cowork voor opschudding, een ai‑agent die niet alleen praat, maar daadwerkelijk werk uitvoert op je computer. Cowork automatiseert nu taken waarvan eerder werd aangenomen dat ze niet door ai konden worden overgenomen. Eerder lanceerde Anthropic een geavanceerde tool voor het schrijven van code die breed toepasbaar is.
‘Zekerheden’ verdwijnen
Afgelopen dinsdag wakkerde de ai-startup de angst opnieuw aan. Anthropic lanceert een tool voor bedrijfsjuristen die de juiste jurisprudentie naar boven haalt en er ook nog even een scherpe analyse bijzet. Wolters Kluwer en Elsevier, die eerst van ai leken te kunnen profiteren, zien hun verdienmodel bedreigd. Afgelopen dinsdag daalde de koers van Wolters Kluwer met bijna 13 procent. Het uitgeef- en softwareconcern kocht de afgelopen jaren voor 4,51 miljard euro aan eigen aandelen in. Die zijn nu nog maar 2,74 miljard euro waard; een verlies van 1,77 miljard euro.
Steeds uitgebreider wordt het aantal functies dat ai kan vervangen. Ai is in staat om gevestigde posities te doorbreken. Concurrentieverhoudingen veranderen, terwijl ook meer prijsdruk ontstaat. ‘Zekerheden’ verdwijnen. De grote vraag is welke softwarebedrijven straks de ai-winnaars zullen zijn en welke als verliezer eindigen. Tussen succes en fiasco zit maar een dunne lijn.
En de vrees bestaat dat ai tot nieuwe software leidt die bestaande oplossingen verdringt. Medewerkers van business-afdelingen zonder diepgaande kennis van software kunnen straks zelf geautomatiseerde systemen ontwikkelen. Anthropic ontwikkelt plug-ins die het eerdergenoemde Cowork veranderen in rolspecifieke specialisten voor een veelheid aan taken.
Verschuivingen
Dat ai tot disruptie leidt, was al bekend. Maar het besef groeit dat het front waar ai verstorend werkt, steeds breder wordt. Als minder menselijke consultants nodig zijn, gaan ook andere sectoren van de it dat merken zoals de outsourcing.
Voorlopig duiden de groeiverwachtingen zoals die van Gartner er allerminst op dat de software-industrie uitdooft, maar dat er verschuivingen komen lijkt zeker. Want als zelfs Microsoft ondanks glanzende cijfers moeite heeft beleggers van haar strategie te overtuigen, hoe lastig is het dan voor softwareleveranciers die meer met disruptie te maken krijgen en geen dominante marktpositie hebben.
