Een groep van dertig Europarlementariërs uit zes politieke fracties roept de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, op om op korte termijn een speciale Europese top over kunstmatige intelligentie te organiseren.
Het initiatief komt van de Nederlandse Europarlementariër Reinier van Lanschot (Volt); hij stelt dat Europa dringend een gezamenlijke strategie nodig heeft om de kansen en risico’s van ai te adresseren.
Volgens de ondertekenaars loopt Europa achter in de ontwikkeling en toepassing van ai-technologie en is het sterk afhankelijk van buitenlandse aanbieders. Die afhankelijkheid wordt volgens hen extra risicovol door geopolitieke spanningen en recente Amerikaanse maatregelen rond de toegang tot geavanceerde ai-systemen. In de brief wordt gewezen op exportrestricties rond ai-modellen en beperkingen op beschikbaarheid van nieuwe ai-versies voor niet-Amerikaanse partijen.
De Europarlementariërs waarschuwen dat ai een van de meest ingrijpende technologische transformaties van deze tijd is, maar nog onvoldoende structureel op de Europese politieke agenda staat. Tijdens recente Europese toppen zou het onderwerp telkens zijn ondergesneeuwd door acute crises zoals oorlogen, migratie en begrotingskwesties.
Signalen
In hun oproep verwijzen de ondertekenaars ook naar signalen uit de internationale veiligheids- en expertgemeenschap. Zo wordt gesteld dat frontier-ai binnen enkele maanden een significante impact kan hebben op cybercapaciteiten, en dat Europa een aanzienlijk kleiner aandeel in wereldwijde rekenkracht heeft dan de Verenigde Staten.
‘Wij kunnen nu het tij nog keren’, zegt Van Lanschot. ‘Het is cruciaal dat Europese leiders tijdens een ai-top tot een gezamenlijke aanpak komen waarin publieke waarden centraal staan. Alleen dan kan Europa de risico’s beheersen en de kansen benutten.’
De brief pleit voor een Europese Raad-top die niet alleen innovatie, maar ook veiligheid, ethiek, arbeidsmarktimpact en geopolitieke afhankelijkheid moet behandelen. De indieners willen dat het onderwerp uiterlijk vóór 15 oktober op de agenda komt.
De oproep wordt ondersteund door Europarlementariërs uit de fracties EPP, S&D, Renew Europe, Greens/EFA, ECR, The Left en enkele onafhankelijke leden, onder wie voormalig president van Estland Toomas Hendrik Ilves. Met het initiatief hopen de politici de druk op nationale regeringsleiders op te voeren om ai hoger op de Europese beleidsagenda te zetten.
