Oplichtingen via spraak met behulp van AI zijn geen marginaal verschijnsel meer. De technologie is goedkoop en overtuigend: een combinatie die de toegang tot dit soort fraude gemakkelijk maakt. Volgens een rapport van Hiya (Hiya report from March) heeft een op de vier Amerikanen de jongste twaalf maanden een deepfake-telefoontje ontvangen. 24% zegt het verschil niet te kunnen horen.
Volgens het rapport denken twee keer zoveel Amerikanen dat oplichters de strijd tegen mobiele providers zullen winnen als het gaat om het vervalsen van stemmen. De technologie is indrukwekkend, maar een simpele techniek kan de oplichters stoppen: een vooraf afgesproken ‘safe word’.
We denken allemaal dat we de stem van een geliefde kunnen herkennen. Maar een paar seconden audio-opname zijn al genoeg voor oplichters om een overtuigende deepfake te maken. De gegevens kunnen gehaald worden uit onze berichten op sociale media – als we de toegang niet hebben beperkt via privacy-instellingen – of uit professionele content die online gepubliceerd is.
De meest voorkomende oplichting is bellen naar een dierbare en een deepfake opname laten horen en zo te laten geloven dat zijn/haar geliefde ontvoerd is. Om het geloofwaardiger te maken, kan de oplichter persoonlijke informatie gebruiken, verkregen via sociale media. Hij kan ook de sociale media-profielen van het slachtoffer in de gaten houden om op het juiste moment toe te slaan.
Het is belangrijk om de verwanten van het slachtoffer in onzekerheid en angst te houden. De gekloonde stem wordt slechts enkele seconden per keer gebruikt, afwisselend met andere geluiden om het geheel geloofwaardiger en chaotischer te maken.
Het meest eenvoudige en efficiënte middel is om met de naasten een ‘safe word’ af te spreken. Dit woord moet gemakkelijk te onthouden zijn, zodate dit kunnen gebruiken als ze vermoeden dat je stem is vervalst. Een oplichter kan dit woord niet raden. Het moet ongebruikelijk en makkelijk te onthouden zijn en mag niet af te leiden zijn uit berichten op sociale media of andere openbare inlichtingenbronnen (OSINT). Dit sluit de namen van huisdieren of favoriete sportteams uit.
Het is nuttig om uit te leggen dat het woord wellicht nooit nodig zal zijn. Maar geef een voorbeeld van een situatie waarin men wel een ‘safe word’ moet gebruiken: een ongevraagd telefoontje van iemand met een stem die op die van jou lijkt en geld of informatie wil loskrijgen. Het beste is om je dierbaren aan te moedigen op te hangen en je terug te bellen op het nummer dat in hun contacten staat. Ze kunnen je ook een bericht sturen via een groep die je hebt aangemaakt. Zo weten ze of je problemen hebt of niet.
Was je slachtoffer van een deepfake-oplichting? Deepfake-technologie wordt steeds overtuigender. Als jij of een familielid opgelicht werd, stop dan onmiddellijk alle communicatie met de oplichter. Neem contact op met je bank, leg de situatie uit en vraag of het mogelijk is om het gestolen geld te blokkeren of terug te vorderen. Wijzig al je accountwachtwoorden. Schakel tweefactor-authenticatie (2FA) in en gebruik sterke en unieke wachtwoorden een wachtwoord-beheerprogramma voor elke account. Bewaar al het bewijsmateriaal (telefoonnummers, opnames, enz.) en meld de oplichting bij de bevoegde instanties.
FAQs
Hoe kunnen oplichters mijn stem stelen?
Een paar seconden audio is al genoeg om een overtuigende stemkloon te maken. Dit kan een opname zijn van jezelf in een professionele omgeving, of video-/audiomateriaal dat je op sociale media deelt. Het is altijd beter om je volgers te beperken tot mensen die je kent.
Kan een wachtwoord deepfakes echt voorkomen?
Niets is waterdicht, maar een ‘safe word’ is een uitstekende gratis oplossing om deepfake-audiofraude en nep-virtuele ontvoeringen te ontmaskeren. Het voorkomt niet dat de deepfake wordt gemaakt, maar het kan de kans op succes van de daaropvolgende fraude wel verkleinen.
Wat als de oplichters het ‘safe word’ raden?
Alles is mogelijk, maar als je een willekeurig, ongebruikelijk woord of een ongebruikelijke zin kiest die buiten de familiekring geen specifieke betekenis heeft, wordt het erg lastig. Het is verstandig om een plan B te hebben, mochten er problemen ontstaan, zoals afspreken om de persoon terug te bellen.
Wat te doen als je opgelicht bent?
Verbreek alle contact met de oplichters. Neem contact op met je bank om hen op de hoogte te stellen. Bewaar zoveel mogelijk bewijsmateriaal. Wijzig indien nodig je wachtwoorden en meld de oplichting bij de bevoegde instanties.
Meer lezen